Yuddha Kanda Sarga 10 – yuddhakāṇḍa daśamaḥ sargaḥ
|| vibhīṣaṇapathyōpadēśaḥ ||
tataḥ pratyuṣasi prāptē prāptadharmārthaniścayaḥ |
rākṣasādhipatērvēśma bhīmakarmā vibhīṣaṇaḥ || 1 ||
śailāgracayasaṅkāśaṁ śailaśr̥ṅgamivōnnatam |
suvibhaktamahākakṣyaṁ mahājanaparigraham || 2 ||
matimadbhirmahāmātrairanuraktairadhiṣṭhitam |
rākṣasaiścāptaparyāptaiḥ sarvataḥ parirakṣitam || 3 ||
mattamātaṅganiḥśvāsairvyākulīkr̥tamārutam |
śaṅkhaghōṣamahāghōṣaṁ tūryanādānunāditam || 4 ||
pramadājanasambādhaṁ prajalpitamahāpatham |
taptakāñcananiryūhaṁ bhūṣaṇōttamabhūṣitam || 5 ||
gandharvāṇāmivāvāsamālayaṁ marutāmiva |
ratnasañcayasambādhaṁ bhavanaṁ bhōgināmiva || 6 ||
taṁ mahābhramivādityastējōvistr̥taraśmimān |
agrajasyālayaṁ vīraḥ pravivēśa mahādyutiḥ || 7 ||
puṇyān puṇyāhaghōṣāṁśca vēdividbhirudāhr̥tān |
śuśrāva sumahātējā bhrāturvijayasaṁśritān || 8 ||
pūjitān dadhipātraiśca sarpirbhiḥ sumanōkṣataiḥ |
mantravēdavidō viprān dadarśa sumahābalaḥ || 9 ||
sa pūjyamānō rakṣōbhirdīpyamānaḥ svatējasā |
āsanasthaṁ mahābāhurvavandē dhanadānujam || 10 ||
sa rājadr̥ṣṭisampannamāsanaṁ hēmabhūṣitam |
jagāma samudācāraṁ prayujyācārakōvidaḥ || 11 ||
sa rāvaṇaṁ mahātmānaṁ vijanē mantrisannidhau |
uvāca hitamatyarthaṁ vacanaṁ hētuniścitam || 12 ||
prasādya bhrātaraṁ jyēṣṭhaṁ sāntvēnōpasthitakramaḥ |
dēśakālārthasaṁvādī dr̥ṣṭalōkaparāvaraḥ || 13 ||
yadā prabhr̥ti vaidēhī samprāptēmāṁ purīṁ tava |
tadā prabhr̥ti dr̥śyantē nimittānyaśubhāni naḥ || 14 ||
sasphuliṅgaḥ sadhūmārciḥ sadhūmakaluṣōdayaḥ |
mantrasaṁ-dhukṣitō:’pyagnirna samyagabhivardhatē || 15 ||
agniṣṭhēṣvagniśālāsu tathā brahmasthalīṣu ca |
sarīsr̥pāṇi dr̥śyantē havyēṣu ca pipīlikāḥ || 16 ||
gavāṁ payāṁsi skannāni vimadā vīrakuñjarāḥ |
dīnamaśvāḥ prahēṣantē na ca grāsābhinandinaḥ || 17 ||
kharōṣṭrāśvatarā rājan bhinnarōmāḥ sravanti naḥ |
na svabhāvē:’vatiṣṭhantē vidhānairapi cintitāḥ || 18 ||
vāyasāḥ saṅghaśaḥ krūrāḥ vyāharanti samantataḥ |
samavētāśca dr̥śyantē vimānāgrēṣu saṅghaśaḥ || 19 ||
gr̥dhrāśca parilīyantē purīmupari piṇḍitāḥ |
upapannāśca sandhyē dvē vyāharantyaśivaṁ śivāḥ || 20 ||
kravyādānāṁ mr̥gāṇāṁ ca puradvārēṣu saṅghaśaḥ |
śrūyantē vipulā ghōṣāḥ savisphūrjathuniḥsvanāḥ || 21 ||
tadēvaṁ prastutē kāryē prāyaścittamidaṁ kṣamam |
rōcatē yadi vaidēhī rāghavāya pradīyatām || 22 ||
idaṁ ca yadi vā mōhāllōbhādvā vyāhr̥taṁ mayā |
tatrāpi ca mahārāja na dōṣaṁ kartumarhasi || 23 ||
ayaṁ ca dōṣaḥ sarvasya janasyāsyōpalakṣyatē |
rakṣasāṁ rākṣasīnāṁ ca purasyāntaḥ purasya ca || 24 ||
śrāvaṇē cāsya mantrasya nivr̥ttāḥ sarvamantriṇaḥ |
avaśyaṁ ca mayā vācyaṁ yaddr̥ṣṭamapi vā śrutam || 25 ||
sampradhārya yathānyāyaṁ tadbhavān kartumarhati |
iti sma mantriṇāṁ madhyē bhrātā bhrātaramūcivān |
rāvaṇaṁ rakṣasaśrēṣṭhaṁ pathyamētadvibhīṣaṇaḥ || 26 ||
hitaṁ mahārthaṁ mr̥du hētusaṁhitaṁ
vyatītakālāyatisampratikṣamam |
niśamya tadvākyamupasthitajvaraḥ
prasaṅgavānuttaramētadabravīt || 27 ||
bhayaṁ na paśyāmi kutaścidapyahaṁ
na rāghavaḥ prāpsyati jātu maithilīm |
suraiḥ sahēndrairapi saṅgataḥ kathaṁ
mamāgrataḥ sthāsyati lakṣmaṇāgrajaḥ || 28 ||
itīdamuktvā surasainyanāśanō
mahābalaḥ samyati caṇḍavikramaḥ |
daśānanō bhrātaramāptavādinaṁ
visarjayāmāsa tadā vibhīṣaṇam || 29 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē yuddhakāṇḍē daśamaḥ sargaḥ || 10 ||
